Đôi chút về Tháp Bà Ponagar

0
607
Tháp Bà Ponagar nhìn từ bên ngoài
Tháp Bà Ponagar nhìn từ bên ngoài

Tháp Bà Ponagar là một địa điểm du lịch cực kỳ nổi tiếng ở Nha Trang thu hút gần như 99% khách du lịch từ Việt Nam đến nước ngoài khi đến với vùng đất Bình Thuận đầy nắng gió này. Tháp Bà Ponagar không những là chứng nhân lịch sử miền Trung mà còn là nơi duy nhất còn sót lại những di chỉ của người Chăm.

Đường đi đến Tháp Bà Ponagar

Cách trung tâm thành phố không xa. Từ chợ Đầm đi chưa tới hai cây số, đi bộ khi qua hai cây cầu còn được ngắm cảnh sông nước Nha Trang. Tháp Bà nằm ở ngay đầu cầu Xóm Bóng, trên một ngọn đồi cao 20 mét.

Tháp Bà Ponagar
Tháp Bà Ponagar

Hiện nay vào ngày vía bà, từ 20 đến 23 tháng 3 Âm lịch, vẫn cúng tế linh đình. Ngày Tết cũng rất đông người đến  cúng.

Các vị thần được thờ ở Tháp bà Ponagar

Pô Yang Inô Naga – Vị nữ thần ở tháp bà Ponagar

Tiếng Chiêm thành nghĩa là ‘Bà Mẹ Xứ Xở’, tên vị nữ thần được thờ ở đây. Khu thánh địa thờ Bà được xây dựng rất sớm, tượng thần bọc vàng, ngọc. Năm 781, cướp biển tràn vào cướp sạch. Năm 918, vua Indravarma III đúc tượng nữ thần bằng vàng. Quân Khmer đi đường biển vào cướp mất. Bức tượng đá còn lại bây giờ do vua Jaya Indravarma cho tạc lại năm 965.

Tượng nữ thần Durga ở tháp bà Ponagar
Tượng nữ thần Durga ở tháp bà Ponagar

Thiên Y Ana Diễn Ngọc Phi

Người Việt đến, trong gia tài tín ngưỡng vốn đã có nhiều ‘Mẫu’, nên dễ dàng nhận thêm bà nữ thần này. Tên đầy đủ trong các sắc phong vua ban là ‘Thiên Y A Na Diễn Ngọc Phi Hồng Nhơn Phổ Tế Linh Ưng Thượng Đẳng Thần’. Phía sau tháp vẫn còn tấm bia lớn dựng năm 1858, do Thượng thư Phan Thanh Giản soạn (cụ đã tự tử năm 1867 khi Pháp chiếm 3 tỉnh miền Tây Nam Bộ), kể lại sự tích nữ thần.

Kiến trúc tháp bà Ponagar

Hồi đầu thế kỷ này còn đếm được mười kiến trúc, đến nay đáng tiếc chỉ còn có năm,gồm một nhà dài (mandapa) và bốn ngôi tháp.

Lối đi

Lối đi lên tháp hiện nay không phải là con đường ‘chính thức’ mà các giáo sĩ Bà La Môn ngày xưa vẫn đi. Ngày xưa người ta vào bằng lối qua ‘nhà dài’, đi lên những bậc cấp rất dốc (nay đã phục chế lại) để vào tháp. Bậc cấp dốc vậy là có dụng ý. Tháp là nơi thần linh ngự trị. Đi bậc cấp dốc nguy hiểm như vậy con người khi đi lên phải cúi mặt nhìn vào chân, khi đi xuống không thể xoay bàn tọa về hướng các thần, khỏi phạm tội bất kính.

Nhà dài

Nhà Dài hay Mandapa là một kiến trúc gồm nhiều cột gạch hình tám cạnh rất lớn, đường kính 1m, cao 3m, đứng chơ vơ. Trước kia là ngôi nhà để chuẩn bị lễ vật khi vào tháp hành lễ.

Xem thêm các bài viết khác:

Tháp chính

Tháp Chính: tháp lớn nhất, cao 23 mét, niên đại khoảng thế kỷ thứ 11. Kiến trúc kiểu tháp Chăm cổ điển, cửa quay về hướng đông, với các tầng mái giống nhau, thu nhỏ dần, như một búp thông khổng lồ.

Đứng trước cửa đền, nhìn lên trên trán cửa, có bức phù điêu tạc một nữ thần có bốn tay, chỉ mặc một cái váy nhỏ, ngực rất lớn, một chân đạp lên bò thần, thân hình uốn éo theo điệu vũ tandava. Điệu vũ này lấy nhịp điệu từ sự vận hành của vũ trụ. Hai bên hai nhạc công, người thổi sáo, người thổi kèn saranai, lắc lư không kém.

Tháp Bà Ponagar có kiến trúc cổ xưa huyền bí
Tháp Bà Ponagar có kiến trúc cổ xưa huyền bí

Bên trong tháp

Vào trong tháp, khói hương nghi ngút. Tượng Bà ở giữa,áo quần rực rỡ. Tuy vậy nếu không ai chú ý, bạn có thể đến gần hé áo nhìn vào trong. Nữ thần mình trần, chỉ mặc một cái khố nhỏ, thân hình tuyệt đẹp. Bức tượng đá đen bóng, tạc vào khoảng năm 965, là một tuyệt phẩm của nghệ thuật Chiêm Thành. Nữ thần lả mẹ xứ xở, đã qua nhiều lần sinh đẻ (Bà có 97 ông chồng) nên ngực rất lớn, căng tròn, nhưng bụng thì có những lần nhăn do sinh nở. Nữ thần có mười tay, hai tay để trên đùi bình thường, cón các tay kia nhỏ hơn, cầm những linh vật như kiếm, tên, cung… Riêng cái đầu bị mất, thay vào một khuôn mặt thần Việt (Trong nhà trưng bày cạnh tháp Chính cũng có bức ảnh chụp tượng Bà). Bệ tượng là một cá Yôni, có đường rãnh để thoát nước khi tắm tượng. Hai pho tượng đặt hai bên vách, áo quần màu mè không kém, là tượng cô Trí và cậu Qúy, hai người con của bà.

Tháp giữa

Tháp Giữa có niên đại sớm hơn, khoảng thế kỷ 10, và cũng bị hư hại nhiều hơn. Giữa tháp thờ một linga.

Linh vật Linga

Linga: nó là dương vật. Tại sao lại thờ vật kỳ cục này? Chúng ta chịu ảnh hưởng Khổng giáo, thích kín đáo. Chiêm Thành theo Ấn Độ giáo, có quan niệm khác hẳn. Linga là hình ảnh của Siva. Thần Hủy Diệt. Sự hủy diệt, cái chết lại mở đường cho sự sáng tạo, sự phục sinh. Thần Siva là vị thần rất được tôn kính trong tín ngưỡng Chăm.

Tháp Bà Ponagar nhìn từ bên ngoài
Tháp Bà Ponagar nhìn từ bên ngoài

Tháp Nam và Tháp Tây Bắc

Tháp Nam: Nhỏ và hư hại nặng. Mái nằm ngang kiểu hình yên ngựa.

Tháp Tây Bắc: Khuất, nhỏ bé nhưng đáng chú ý vì khá nguyên vẹn. Mái tháp nằm ngang. Ở tầng dưới có hình chạm trên gạch. Còn thấy rõ là hình sư tử ở mặt Bắc, bức phù điêu người đàn bà ngồi trên mình voi ở mặt Tây. Vào đầu thế kỷ này, khi tu bổ ngôi tháp, người Pháp đã đào được ở đây một kho những đồ thờ cúng bằng vàng, bạc.


Cảm ơn các bạn đã theo dõi website Ẩm thực và du lịch anodau.info. Hy vọng sẽ gặp lại các bạn trong  các bài viết kế tiếp!

Đôi chút về Tháp Bà Ponagar
4.5 (90%) 2 votes